Groei-mindset: waarom sommige teams blijvend ontwikkelen

In het kort

Veel MKB-teams lopen vast omdat ondernemers en medewerkers vaak onbewust werken vanuit een vaste mindset. Ze willen fouten vermijden, richten zich op controle en reageren defensief op feedback. Dat remt ontwikkeling, eigenaarschap en samenwerking. Een groei mindset stimuleert leren, experimenteren en initiatief.

In deze blog lees je:

• wat een groeimindset inhoudt
• hoe je bij jezelf vaste mindset signalen herkent
• hoe je mindset zichtbaar wordt in het gedrag van je team
• welke kleine interventies een grote impact hebben

Waarom heeft mindset zoveel invloed op leren en presteren?

Tijdens de slotdag van onze training Leiderschap in Actie, zei één van de deelnemers iets dat bleef hangen: ‘In de laatste drie maanden heb ik meer geleerd dan in de afgelopen 4 jaar.’ Dit zag je terug in de hele groep. Natuurlijk hadden de ondernemers allemaal nieuwe kennis opgedaan. Maar ze hadden vooral veel geoefend, vragen gesteld, verschillende scenario’s verkend, fouten besproken, feedforward ontvangen en gegeven en opnieuw geoefend.

Steeds met eigen voorbeelden en praktijksituaties, steeds eerlijker en praktischer. Dat is precies wat een groeimindset doet: het opent de deur naar leren, experimenteren, naar vooruitgang en vertrouwen in eigen kunnen. En dat zie je terug in gedrag én in resultaten.

Wat mindset is

Uit onderzoek van Carol Dweck naar prestaties en succes, blijkt dat de diepere overtuiging die je over jezelf hebt, van grote invloed is hoe je uitdagingen aangaat. Bij een vaste mindset zie je je talent als iets dat vaststaat: fouten voelen als bewijs dat je tekortschiet, waardoor je alleen kiest voor taken met zekerheid op succes. Bij een groei mindset zie je kwaliteiten als ontwikkelbaar, en worden fouten juist gebruikt als informatie om beter te worden. Twee mensen kunnen in dezelfde situatie totaal verschillend reageren — niet door talent, maar door de bril waardoor ze naar hun eigen mogelijkheden kijken.

Dwecks onderzoek laat zien dat mensen met een vaste mindset resultaten sterk koppelen aan hun identiteit: ‘Ik heb gefaald, dus ik ben een mislukkeling.’ Daardoor worden risico’s en uitdagingen vermeden. Mensen met een groei mindset ervaren fouten net zo goed als pijnlijk, maar ze zien ze niet als onderdeel van hun identiteit. Inspanning wordt door hen gezien als een manier om vaardiger te worden, niet als bewijs dat ze iets niet kunnen. Dat verschil zorgt ervoor dat groei-mindsetteams vaker initiatief nemen, sneller leren en beter kunnen omgaan met tegenslag.

Waarom werken complimenten op talent averechts?

Een bekend experiment van Dweck liet zien dat kinderen die geprezen werden om hun ‘slimheid’ minder bereid waren een moeilijkere taak te proberen. Kinderen die werden geprezen om hun inspanning kozen wél massaal voor uitdaging. Complimenten op talent maken mensen bang om dat imago te verliezen; complimenten op aanpak en inzet stimuleren leren. Voor MKB-teams is dit inzicht cruciaal: als je alleen het succes benoemt van je mensen –  ‘Goed gedaan, je bent er echt goed in’–  versterk je ongemerkt een cultuur van een vaste mindset. Door te waarderen hoe iemand werkt, in plaats van wat iemand is, stimuleer je groei.

Herken jezelf in een vaste mindset

In het MKB zie je het veel. Je ziet het terug als een ondernemer liever zelf alles doet, dan zaken uit handen geeft. Of dat een teamleider feedback oppikt als kritiek, zeker als deze direct wordt gegeven, of als het komt van een jonger iemand. Onder de oppervlakte merk je het als een collega bang is om niet competent te lijken. Dat voelt als gezichtsverlies. Ongemak bij lastige gesprekken of uitstelgedrag is ook zo’n signaal. En de opmerking: ‘zo doen we het hier al jaren’, laat een vaste mindset zien in één zin.

Nu lijkt het misschien of een vaste mindset altijd fout is en een groei mindset goed – haha, over mindset gesproken-  maar dat is natuurlijk niet het geval. Als je een routine hebt gevonden die voor jou en je team werkt, dan is dat natuurlijk prima. Bovendien zal het in de fase van je ondernemerschap en je bedrijf verschillen op welke gebieden je de focus legt qua groei en ontwikkelig.

Het belangrijkste wat we kunnen leren uit onder andere het onderzoek van Dweck: een mindset is geen karaktertrek, het is een reactiepatroon. En die is te veranderen!

Hoe zie je mindset in je team? 

Teams laten mindset zien in gedrag in hoe ze reageren op fouten: moffelen ze de problemen weg, of geven ze de schuld aan anderen? Of bespreken ze fouten als informatie? Je ziet het ook op de manier waarop uitdagingen worden opgepakt. Is het vermijden, vertragen, zuchten? Of proberen, oefenen, elke dag een beetje beter?

Let ook op taalgebruik; het is een goede indicator: Hoor je: hij kan dat niet? of, hoe helpen we hem ontwikkelen? Als je dit herkent, heb je direct je eerste verbeterknop te pakken.

Hoe stimuleer je een groei mindset?

Als ondernemer of teamleider heb je zelf veel invloed op de manier waarop je team in de ontwikkelmodus stapt. Dat kan met kleine veranderingen, die een groot effect kunnen hebben. Hieronder een paar suggesties:

1. Verander je taal. Geef geen complimenten op talent. Benoem inzet of aanpak. Mooi hoe je dit hebt onderzocht, ondanks dat het lastig was
2. Breng ritme in leren.  Gebruik een weekstart of daily standup om het oefenen en leren te bespreken.  Ook een retrospective is hier een goede plek voor Wat heb je vorige week geleerd in deze taak, dat je deze week helpt? 
3. Benoem ongemak. Zeg het hardop in je team als je mensen zuchten of nieuwe taken ingewikkeld vinden. Het is heel gewoon dat het nu even lastig, of ingewikkeld is. Het is een signaal dat we nieuwe dingen aan het leren zijn. Dat hoort erbij. Je team ontspant meteen.
4. Bespreek fouten als informatie. Maak het normaal om dingen te bespreken die (nog) niet goed gingen. Het is geen drama. Wat kunnen we een volgende keer anders doen?

Mindset is de motor achter groei

Bij ontwikkeling van je team en jezelf als ondernemer of teamleider is het dus de kunst (of eigenlijk kunde) om jezelf steeds uit te nodigen in de groeimindset te stappen.  Waar kies jij vandaag voor?