Als werken óók spelen is: gebruik spel voor groei en leiderschap

In het kort

Noem iets een spel en er gebeurt direct iets in de ruimte. Fouten maken mag, creativiteit gaat aan, en nieuw gedrag oefenen voelt ineens licht en leuk. In deze blog ontdek je hoe je als ondernemer of teamlead in het MKB spel in het werk kunt gebruiken om beter samen te werken en sneller te leren -zonder dat het kinderachtig wordt. Spelen activeert je brein, verlaagt de spanning en maakt leren leuker.  Let’s play!

In deze blog lees je:

• waarom ‘gewoon een training soms te weinig doet in je dagelijks werk
• wat er verandert als je van werk een spel maakt – de magische cirkel
• hoe spelen je brein helpt om nieuw gedrag echt eigen te maken.
• vijf praktische elementen om spel veilig en effectief in te zetten met je team

Hoe doorbreek je de verwachting dat leren ‘serieus’ moet zijn?

Afgelopen week gaven we een training aan een aantal ondernemers. Je kent het plaatje: een trainingscentrum in de bossen, zaaltje, beamer, stoelen en tafels keurig in een vierkant opgesteld. Precies zoals je verwacht van een training.  Soms is dat heerlijk, als precies aan de verwachtingen wordt voldaan. Geen verrassingen.

Maar als je nieuw gedrag wilt leren, kan dat ´precies volgens verwachting´ tegen je werken. Je hoort inspirerende verhalen, krijgt nieuwe inzichten, knikt instemmend…. en een week later zit je weer in je oude patroon. Dat is niet omdat je ongemotiveerd bent.  Je hebt niets kunnen oefenen, geen ander gedrag uitgeprobeerd.  Je brein heeft geen nieuwe sporen gemaakt. Dus wij deden het anders.

Hoe maak je van werken ook een spel?

We hebben niet alleen het zaaltje verbouwd :-), we maakten letterlijk ruimte voor oefeningen en spel. Andere opstelling, materiaal op tafel. Meer kleur, meer beweging. Daarmee veranderde er direct ook iets: in de toon, in de energie, in de betrokkenheid van de deelnemers. Speldesigner en auteur Ellis Bartholomeus (bekend van het boek Speel het spel) noemt dit een magische cirkel. Noem iets een spel, en de context verandert gelijk. We stappen in een andere wereld, eentje waarin de verbeeldingskracht en de mogelijkheden centraal staan. In die cirkel mag je dingen proberen, fouten maken en opnieuw beginnen. De dagelijkse regels gelden daar even niet, waardoor er ruimte ontstaat om te experimenteren. Je hoeft niet direct bang te zijn voor de gevolgen.

Wat gebeurt er als je in het spel een andere ‘move’ kiest?

In zo’n speelse setting zie je direct ander gedrag ontstaan: de ondernemer uit Drachten wil het contact met een lastige klant herstellen. In het spel heeft hij een speelveld, een medespeler en een set kaarten met verschillende opties. De kleuren, de rolverdeling en de speelse context dagen hem uit om compleet andere scenario’s uit te spelen.

En een teammanager uit Groningen leeft zich uit in stevige reacties, gooit al zijn kaarten op tafel, en is verbouwereerd als zijn vrouwelijke tegenspeler de regels van het spel met één heldere vraag ineens omkeert.

Het effect? De training Leiderschap in actie wordt spannender. Eerst is het onwennig, maar ook super leuk en enerverend. De deelnemers proberen gedrag uit dat ze in het echt spannend vinden. Stel je een combinatie voor van levend schaken, Twister & improvisatietheater, toegepast op je werk als leider en ondernemer. Je speelt en oefent serieus met situaties die in je bedrijf actueel zijn.  

Waarom werkt spelen zo goed voor je brein?

Wanneer je speelt, verschuift je brein van overleven naar leren. Stresshormonen zoals cortisol nemen af, terwijl fijne stofjes, zoals dopamine en endorfine vrijkomen. Dat geeft niet alleen een goed gevoel, maar het maakt je ook alerter, nieuwsgieriger en ontvankelijker voor nieuwe informatie.

Daarnaast activeert spel meerdere hersengebieden tegelijk: je verbeelding, je probleemoplossend vermogen en je sociale intelligentie. Het is precies die mix die ervoor zorgt dat je sneller nieuwe verbindingen legt in je brein. En dat is precies wat je nodig hebt om nieuw gedrag eigen te maken.  Je leert op een andere manier feedback te geven, je leiderschapsvaardigheden te versterken en een moeilijk gesprek toch voeren, in plaats van uitstellen. 

Wat is een ‘magische cirkel’ en hoe creëer je deze op je werk?

Wil je ook spel inzetten als je effectief nieuwe vaardigheden wilt oefenen? Dit zijn vijf belangrijke elementen:  

• Creëer een magische cirkel – Zodra je iets een spel noemt, verschuift de mindset. Je stapt een andere werkelijkheid in, waarin je vrijer kunt experimenteren. 
• Wees alert op de veiligheid – Binnen een spel is falen geen falen maar een zet. Dat haalt de druk van de ketel en nodigt uit tot lef. Tip: wees bij de start helder over de spelregels! 
• Koester de verwondering – Spel wekt nieuwsgierigheid. Je ontdekt onverwachte invalshoeken die je normaal misschien over het hoofd ziet. Verwelkom de verschillende opties en oplossingen die je mensen uitproberen. In spel kan zoveel meer dan je denkt!
• Zorg voor herhaling – In spel herhaal je als vanzelf. En die herhaling is belangrijk om nieuw gedrag te verankeren in je brein. Dus op naar de volgende…
• Benadruk plezier – Plezier activeert je motivatie. Als oefenen leuk voelt, wil je het vaker doen, houd je het langer vol en word je ongemerkt beter en beter

Serieuze oefenruimte

Leiderschap ontwikkelen vraagt meer dan theorie. Het vraagt oefening in je soft skills, herhaling en de moed om te spelen. De magische cirkel helpt jou en je team om uit de routine te stappen, stress los te laten en nieuwe mogelijkheden te zien. Spel is geen tijdverdrijf; het is echt werken 😊